Θέματα

Πρωταπριλιά: Γιατί λέμε ψέματα;

Μαρία Βόλλη 28 Μαρτίου 2015

Διαβάστε στο άρθρο

Συνοδευτική φωτογραφία του άρθρού Πρωταπριλιά: Γιατί λέμε ψέματα;
Πρωταπριλιά σήμερα και μία τέτοια μέρα θα μπορούσε να έχει γενέθλια ο αγαπημένος ήρωας του συγγραφέα Κάρλο Κολόντι, ο Πινόκιο. Ο ήρωας, γνωστός από το παγκοσμίου φήμης παιδικό μυθιστόρημα "Οι Περιπέτειες του Πινόκιο", σκαλισμένος από ξύλο κερασιάς, θα έβγαινε σήμερα χαρούμενος στους δρόμους για να πει μερικά μικρά ψέματα στους ανυποψίαστους περαστικούς. Η Πρωταπριλιά θα “μεγαλώνει” κάθε χρόνο τη μύτη της αγαπημένης μας ξύλινης μαριονέτας μέσα από τα δικά μας ψέματα.

Πρωταπριλιά, λοιπόν, σήμερα και τα ψέματα έχουν την τιμητική τους, συνήθως με τη μορφή μίας φάρσας. Στο πέρασμα των χρόνων η παιγνιώδης συνήθεια των ανθρώπων να λένε ψέματα κάθε πρώτη Απρίλη συναντά διάφορες εκδοχές. Άλλωστε, η Πρωταπριλιά, μια από τις πιο ενδιαφέρουσες λαογραφικά ημέρες του χρόνου, αποτελεί έθιμο κοινό σχεδόν για όλους τους λαούς της Ευρώπης.

Το περίεργο αυτό έθιμο στηρίζεται στη δοξασία ότι όποιος κοροϊδέψει τον άλλον θα έχει καλή τύχη, καθώς πολλοί ταυτίζουν την ύπαρξή της στη γιορτή της "Κοροϊδίας και του Ξεγελάσματος" της ρωμαϊκής Θεάς "Bένους Aπρίλις", δηλαδή της Απριλίου Αφροδίτης, που έδινε το έναυσμα για απελευθέρωση του πνεύματος, ταυτόχρονα με την οργιώδη απελευθέρωση της φύσης. Στην αρχαία Ελλάδα, ο μήνας Απρίλιος ήταν αφιερωμένος στη Θεά Αφροδίτη που ήταν η τιμώμενη θεότητα στη γιορτή της Άνοιξης και ονομαζόταν "Ανθεστήρια".

Κάποιοι ιστορικοί θέλουν οι απαρχές της ημέρας που ήταν αφιερωμένη στην κοροϊδία και τα αστεία να έρχονται από την αρχαιοελληνική και μετέπειτα ρωμαϊκή γιορτή των Ιλαρίων (ιλαρός σημαίνει χαρωπός, φαιδρός, αστείος), που γιορταζόταν τις τελευταίες ημέρες του Μαρτίου. Εκείνη την ημέρα όλοι προσπαθούσαν να κοροϊδέψουν τους γείτονές τους, φορούσαν τα ρούχα τους ανάποδα και γενικά επιδίδονταν σε κάθε είδους τρέλα που μπορούσε να προκαλέσει το γέλιο.

Κάποιοι άλλοι, υποστηρίζουν ότι τα πρωταπριλιάτικα ψέματα έχουν σχέση με τη Μάγια, την Ινδή θεά του έρωτα… [Μάγια (η) (maya): σανσκριτική λέξη που σημαίνει "μαγεία" ή "ψευδαίσθηση". Θεμελιώδης έννοια της ινδουιστικής φιλοσοφίας]. Η μάγια αρχικά σήμαινε τη μαγική δύναμη με την οποία κάποιος θεός μπορεί να κάνει τα ανθρώπινα όντα να πιστεύουν σε αυτό που αποδεικνύεται ότι είναι ψευδαίσθηση.